کلام پژوهی

کلام پژوهی

ابداعات فلسفی و کلامی ملاعلی مدرس طهرانی در حکمت متعالیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)،
2 کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)
10.22034/kalam.2024.556
چکیده
آقا علی مدرس طهرانی یکی از پنج چهره شاخص حکمت متعالیه است . وی از لحاظ علمی کم نظیر و صاحب ابتکارات و نوآوری هایی بوده. پرسش اصلی در این پژوهش این است که ابداعات فلسفی و کلامی ایشان کدام است؟ از آقا علی آثار مشهور و مهمی به جا مانده که مهم ترین اثر وی بدایع الحکم است. این کتاب بعد از اسفار مهم ترین کتاب در حکمت متعالیه می باشد .ملاعلی در فلسفه ابتکارات و امتیازات مهمی داشت.از جمله نوآوری های ایشان می توان به معاد جسمانی،اعتبارات ماهیت،وجود رابط،اصالت وجود،تشکیک وجود،بساطت وجود،حرکت جوهری،حرکت روح در آخرت و اتحاد قوس صعودی و قوس نزولی؛ اشاره کرد .ملاعلی در رساله سبیل الرشاد به اثبات معاد جسمانی پرداخته و از طریق برهان عقلی مسئله معاد جسمانی رااثبات کرده است.همچنین در باب وجود ملاعلی در رساله وجود رابط به دفاع از اصالت وجود پرداخته و اصالت ماهیت را طرد کرده اند.وی همین رساله در باب بساطت وجود که یکی دیگر از ابداعات ملاعلی است وجود راامری بسیط می داند که فی ذاته جوهر و عرض نیست او علم را هم مانند حقیقت وجود امری واحد و بسیط اما ذو مراتب می داند . در باب حرکت جوهری ملاعلی معتقد است که حرکت در تمام عالم جریان دارد و هر جزء دنیایی متناسب با آخرت خود در حرکت است و تمام موجودات به سمت غایت و کمال خود در حرکت هستند تا هویت آن ها کامل شود و این حرکات ریشه در طبیعت موجودات دارند و از درون آن ها آغاز می شود.این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Philosophical and theological innovations of Mullah Ali Modares Tehrani in transcendental wisdom

نویسندگان English

rohollah adineh 1
zahra aslibigy 2
1 Assistant Professor Philosophy and Islamic Theology, Imam Khomeini International University
2 Master of Philosophy and Islamic Theology, Imam Khomeini International University (RA)
چکیده English

Agha Ali Modares Tehrani is one of the five prominent figures of transcendental wisdom. Scientifically, he was unique and the owner of initiatives and innovations. Agha Ali has left famous and important works, the most important of which is Bada'i al-Hakm. This book is the most important book in transcendental wisdom after Esfar. Mulla Ali had important innovations and privileges in philosophy. Among his innovations, we can mention the resurrection of the body, validity of nature, relational existence, originality of existence, confirmation of existence, simplicity of existence, essential movement. the movement of the soul in the hereafter and the union of the ascending and descending arcs; He pointed out that Mullah Ali proved the physical resurrection in his treatise Sabil al-Rashad and proved the issue of physical resurrection through intellectual proof. Also, regarding the existence of connection, Mullah Ali defended the originality of existence and rejected the originality of nature. The treatise on the simplicity of existence, which is another of Mullah Ali's inventions, considers existence to be a simple matter, which in itself is not essence or width. He also considers science to be a single and simple matter, but with many levels. Regarding the essential movement, Mullah Ali believes that movement flows throughout the universe and that every part of the world is moving in accordance with its future, and all beings are moving towards their goal and perfection so that their identity is complete, and these movements are rooted in the nature of beings. have and it starts from inside them.

کلیدواژه‌ها English

Innovations
Madras Tehrani
physical resurrection
originality of existence
establishment of existence
simplicity of existence
essential movement
قرآن کریم.
-         ابراهیمی دینانی، غلامحسین. 1393. شعاع اندیشه و شهود در فلسفۀ سهروردی. تهران: حکمت.
-         ________________. 1394. من و جز من، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران. تهران.
-         ________________. 1377. نیایش فیلسوف. چاپ اول. مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
-         ________________. 1376. معاد از دیدگاه حکیم زنوزی. چاپ چهارم. تهران: حکمت.
-         ________________. 1368. معاد از دیدگاه حکیم مدرس زنوزی. تهران: حکمت.
-         ابوعلی سینا، شیخ الرئیس. 1392. اشارات و تنبیهات. حسن ملکشاهی. چاپ هشتم. تهران: سروش.
-         ___________________. 1370. الهیات نجات. سید یحیی یثربی. بیجا: فکر روز.
-         ارسطو ، ما بعد الطبیعه ، تلخیص مقالات ارسطو، ابن رشد، چاپ مصر، بی تا
-         ارشد ریاضی، علی. خسرویفارسانی، محمد. 1391. تحلیل و نقد مدعای آقا علی مدرس در اصالت وجود. نشریه پژوهش های هستی شناختی. شماره2.
-         ایزدی، محسن. 1396. معاد جسمانی در فلسفۀ اسلامی (با دیدگاه ملاصدرا و علامه طباطبایی). قم: دانشگاه قم.
-         امین، سیدحسن، مستدرکات اعیان الشیعة، ج۲، دار التعارف للمطبوعات ،بیروت ، 1987م
o       بدخشان، نعمت الله. 1378. اشتراک معنوی وجود. نشریه کیهان اندیشه. شماره 83.
-         پلنگی، منیره. 1378. حرکت جوهری. نشریه دانشنامه جهان اسلام. شماره3.
-         جوادی، عبدلله. یاد معاد. 1370. بیجا: مرکز نشر فرهنگی رجاء.
-         حسن زاده آملی، حسن. 1380. ادله ای بر حرکت جوهری. قم: انتشارات الف.لام.میم.
-         حسینی کوهساری، اسحاق. تاریخ فلسفه اسلامی. 1378. تهران: شرکت چاپ و نشر بین الملل.
-         حکیمی، محمدرضا. 1381. معاد جسمانی در حکمت متعالیه. چاپ دوم. قم: دلیل ما.
-         خطیبی کوشکی، محمد. 1386. فرهنگ شیعه (کلام). چاپ دوم. قم: زمزم هدایت.
-         دستغیب، عبدالحسین. 1382. معاد. چاپ دوازدهم. بیجا: دفتر انتشارات اسلامی.
-         دیجور، مریم.1389. نقش حرکت جوهری در شکل گیری هویت انسان. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
-         ذهنی تهرانی، محمودجواد. 1369. فصول الحکمه (شرح فارسی بر منظومه. مبحث الهیات). جلد اول. قم: حاذق.
-         رحیم پور، فروغ السادات. 1378. معاد از دیدگاه امام خمینی (ره). چاپ اول. بیجا: چاپ عروج.
-         زندیه، مهدی. 1390. حرکت جوهری و ثبات معرفت. قم: بوستان کتاب.
-         زنوزی، علی بن عبدلله. 1371. انوار جلیه در کشف اسرار حقیقت علویه. مصحح جلال الدین آشتیانی. چاپ دوم. تهران: امیرکبیر.
-         _________________. 1380. بدایع الحکم. تصحیح محمد جواد ساروی. چاپ اول. تبریز: دانشگاه تبریز.
-         _________________. 1378. مجموعه مصنفات حکیم مؤسس اقا علی مدرس طهرانی. محسن کدیور. چاپ اول. تهران: اطلاعات.
-         ساجدی، علی محمد. 1393. زارع. فاطمه. توحید افعالی در نظام فلسفی صدرا. نشریه فلسفه و کلام اسلامی. شماره1.
-         سبحانی تبریزی، جعفر. 1382. هستی شناسی در مکتب صدرالمتألهین. چاپ دوم. قم: انتشارات امام صادق(ع).
-         سجادی، جعفر. 1379. فرهنگ اصطلاحات فلسفی. چاپ اول. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
-         سعیدی، احمد. 1395. حرکت جوهری نفس در حکمت متعالیه. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
-         سهروردی، شهاب الدین. 1385. حکمت الاشراق. یحیی یثربی. قم: بوستان کتاب.
-         شریعتی سبزواری، محمدباقر. 1361. معاد در نگاه وحی و فلسفه. تهران: دانشگاه تهران.
-         شکر، عبدالعلی. 1390. نتایج حرکت جوهری در اخلاق. نشریه خردنامه صدرا. شماره 64.
-         شیرازی، محمدبن ابراهیم صدر الدین. الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. جلال الدین آشتیانی. مرکز نشر دانشگاهی. تهران. 1360
-         شیرازی، محمدبن ابراهیم صدر الدین، تفسیر القرآن الکریم، تصحیح محمد خواجوی ، 1366 الف، قم انتشارات بیدار
-         ______________________________. 1381. زادالمسافر. شرم جلال الدین آشتیانی. قم. بوستان کتاب.
-         ______________________________. 1378. مشاهده الالوهیه (شرح کبیر الشواهد الربوبیه). غلامحسین رضانژاد (نوشین). جلد اول. قم: انتشارات آیت الاشراق.
-         طباطبایی، محمدحسین. 1388. انسان از آغاز تا انجام. چاپ دوم. قم: بوستان کتاب.
-         _____________.1376. بدایه الحکمه. چاپ اول. قم: بی نا.
-         _________________. 1388. شیعه در اسلام. چاپ پنجم. قم: بوستان کتاب.
-         _________________. 1391. نهایه الحکمه. علی شیروانی. قم: بوستان کتاب.
-         طوسی، خواجه نصیرالدین. 1366. آغاز و انجام. حسن حسن زاده آملی. چاپ اول. تهران: فرهنگ و ارشاد اسلامی.
-         _____________________. 1372. کشف المراد (شرح فارسی تجرید الاعتقاد). علامه حلی. چاپ هفتم. تهران: اسلامیه.
-         ____________________. 1374. آغاز و انجام. حسن زاده آملی. چاپ چهارم. تهران: فرهنگ و ارشاد اسلامی.
-         فیض کاشانی. ملامحسن. 1418. الأصفی فی تفسیر قرآن. تحقیق محمدحسیم درایتی و محمدرضا نعمتی. جلد دوم. قم: انتشارات دفتر تبلیغ اسلامی.
-         گرامی، محمدعلی. 1388. جنبش ذاتی طبیعت. چاپ اول. قم: انتشارات دفتر معظم له.
-         مصباح، محمدتقی. 1366. آموزش فلسفه. چاپ دوم. تهران: انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی.
-         مطهری، مرتضی. 1384. مجموعه آثار شهید مطهری. چاپ هفتم. تهران: صدرا.
-         ____________. 1375. معاد. چاپ سوم. تهران: صدرا.
-         مظاهری، حسین. 1364. معاد در قرآن. قم: انتشارات شفق چاپ اعتماد.
-         مظفر، محمدرضا. 1382. فلسفه و کلام. محمد محمدرضایی. ابوالفضل محمودی. چاپ دوم. قم: بوستان کتاب.
-         معتمد خراسانی، اسماعیل. 1372. مبدأ و معاد. چاپ اول. تهران: نیک معارف.
-         مقدس اردبیلی، احمدبن محمد. 1375. هفده رساله. فلاح شیبانی. قم: کنگره بزرگداشت مقدس اردبیلی.
-         میرداماد، محمدباقربن محمد. 1376. القبسات. احمدبن زین العابدین علوی. تهران: دانشگاه تهران.
 

  • تاریخ دریافت 08 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 27 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 06 شهریور 1403