کلام پژوهی

کلام پژوهی

خاورشناسان و مبانی کلام پژوهی قرآنی؛ بررسی و نقد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار پژوهشکده فلسفه و کلام پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
10.22034/kalam.2024.559
چکیده
قرآن‌کریم اولین، مهم‌ترین و اصلی‌ترین منبع پژوهش کلامی است. استنباط آموزه های اعتقادی و کلامی از قرآن و به تعبیری منبع بودن قرآن کریم برای علم کلام بر باورهایی در باب قرآن کریم استوار است که آن‌ها را مبانی کلام پژوهی قرآنی می نامیم. الهی و وحیانی بودن، امکان فهم و تفسیر، جامعیت و گستره موضوعی، جاودانگی و جهانی بودن مهم ترین این مبانی اند که دانشمندان اسلامی بدان ها اذعان داشته و با ادله عقلی و نقلی آنها را اثبات کرده اند. اما در سده های اخیر بسیاری از خاورشناسان کوشیده اند برای باورهای اعتقادی و کلامی مسلمانان خاستگاهی بیرونی بیابند و چنین وانمود کنند که اعتقادات مسلمانان فاقد اصالت است. این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی نشان می دهد که خاورشناسان هر چند قرآن کریم را منبع علم کلام به شمار می آورند اما در مواجهه با این مبانی یا به انکار آنها پرداخته اند و یا آنها را به گونه ای تحلیل و تبیین کرده اند که در نهایت اعتبار آموزه های قرآنی مخدوش گردیده و از این طریق اصالت معارف کلامی و اعتقادی مسلمانان آسیب ببیند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Orientalists and the basics of Quranic kalam; Review and critique

نویسنده English

Alireza Asaadi
Associate Professor of Islamic Science and Culture Research Institute
چکیده English

The Holy Quran is the first, most important and main source of Kalam research. The derivation of religious and theological teachings from the Qur'an is based on beliefs about the Holy Qur'an. Having a divine and revelatory origin, meaningfulness and comprehensibility, interpretability, comprehensiveness, immortality and universality are the most important of these foundations. which Islamic scholars have proved with rational and narrative evidence. But in recent centuries, many orientalists have tried to find an external origin for the religious and theological beliefs of Muslims and pretend that the beliefs of Muslims lack authenticity. This article shows with a descriptive and analytical method that although orientalists consider the Holy Quran as a source of theological knowledge, but when faced with these foundations, they either denied them or analyzed and explained them in such a way that in The ultimate credibility of the Quranic teachings has been distorted and in this way the authenticity of the theological and religious teachings of Muslims is damaged.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
kalam
Orientalists
Beliefs
Quranic kalam
قرآن کریم.
-         ابن عاشور، محمد طاهر. (1420ق). تفسیر التحریر و التنویر. بیروت: موسسه التاریخ العربی.
-         ابن فارس. (1404ق). معجم مقاییس اللغة. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
-         اسعدی، علیرضا. ( 1402). عوامل ضرورت تفسیر قرآن از نظر خاورشناسان؛ بررسی و نقد. قرآن شناخت. شماره31: 49-62.
-         اشمیتکه، زابینه. (1390). دایره المعارف قرآن لیدن. تهران: موسسه انتشارات حکمت.
-         برتن، جان. ( 1392). دایره المعارف قرآن کریم. تهران: انتشارات حکمت.
-         بروکلمان، کارل. (1968م). تاریخ الشعوب الاسلامیه. بیروت: دار العلم للملایین.
-         برونر، راینر. ( 1395). قرآن شناسی امامیه در پژوهش های غربی. قم: موسسه علمی فرهنگی دار الحدیث.
-         بل، ریچارد. (1382). درآمدی بر تاریخ قرآن. تهران: سازمان اوقاف و امور خیریه.
-         بلاشر، رژی. (1359). در آستانه قرآن. مشهد: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
-         پارسا، فروغ و نبئی، زهرا. (1401). تحلیل انتقادی دیدگاه برخی خاورشناسان در باره عربی بودن زبان قرآن کریم. پژوهش های قرآن و حدیث. انتشار آنلاین.
-         تسدال، ویلیام سنت کلر. (2019م). المصادر الاصلیه للقرآن. بیروت: منشورات الجمل.
-         جرجانی، علی بن محمد. (1325ق) . شرح مواقف. قم: الشریف الرضی.
-         حر عاملی، محمد بن حسن . (1409ق). وسائل الشیعه. قم: موسسه آل البیت.
-         خویی، ابوالقاسم. (1430ق). البیان فی تفسیر القرآن. قم: موسسه احیاء الآثار الامام الخوئی.
-         دمیرکان، عدنان و آتای، رفعت. (1391). دانشنامه قرآن کریم. تهران: انتشارات اطلاعات.
-         راد، علی. (1390). مبانی کلامی امامیه در تفسیر قرآن. تهران: سخن.
-         شاه بیکی، حامد و رضایی اصفهانی، محمدعلی. (1397). بررسی دیدگاه های مستشرقان درباره نسخ آیات قرآن. قرآن پژوهی خاورشناسان. دوره 13 ( شماره 25) : 63-88.
-         شریفی، علی. (1378). بررسی ونقد دیدگاه های مستشرقان در باره نسخ در قرآن کریم. ایران: کتاب مبین.
-         شیخ صدوق. (1376). الامالی. تهران: کتابچی.
-         شیخ صدوق. (1403ق). معانی الاخبار. قم: مرکز انتشارات اسلامی وابسته به حوزه علمیه قم.
-         طباطبائی، محمد حسین. ( 1390). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات.
-         عمر بن ابراهیم رضوان. (1992م). آراء المستشرقین حول القرآن الکریم و تفسیره. ریاض: دار طیبه.
-         عیاشی، محمد بن مسعود. (1380ق). التفسیر. تهران: مکتب العلمیه الاسلامیه.
-         فتانی، افنان اچ.( 1391). دانشنامه قرآن کریم. تهران: انتشارات اطلاعات.
-         فضل حسن عباس. (1987م). قضایا قرآنیه فی الموسوعة البریطانیه. عمان: دار البشیر.
-         قاضی عبدالجبار معتزلی. (1422ق). شرح الاصول الخمسه. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
-         گلدزیهر، ایگناس. (1357). درس هایی در باره اسلام. تهران: انتشارات کمانگیر.
-         گلدزیهر، ایگناس. (1383). گرایش های تفسیری در میان مسلمانان. تهران: ققنوس.
-         گیب، همیلتون.( 1367). اسلام بررسی تاریخی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
-         لوئین، شری. (1392). دایره المعارف قرآن، تهران: انتشارات حکمت.
-         لیمن، الیور. (1391). دانشنامه قرآن کریم. تهران: انتشارات اطلاعات.
-         لیمهاوس، فرد. (1394). رویکردهایی به تاریخ تفسیر قرآن. تهران: حکمت.
-         معرفت، محمد هادی. ( 1384). صیانه القرآن عن التحریف. قم: موسسه انتشاراتی التمهید.
-         معرفت، محمد هادی. (1383). نسخ در قرآن در تازه ترین دیدگاه ها. مجله بینات. شماره44: 99-107.
-         معرفت، محمد هادی. (1410ق). التمهید فـی‌ عـلوم‌ القـرآن. قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.
-         معرفت، محمد هادی. (1423ق). شبهات و ردود حول القرآن الکریم. قم: موسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید.
-         مونتگمری وات، ویلیام. (1373). برخورد آراء مسلمانان و مسیحیان. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
-         ناتل خانلری، پرویز. (1366). زبان شناسی و زبان فارسی. تهران: توس.
-         نتون، یان ریچارد. (1397). خدای متعال.تهران: حکمت.
-         نولدکه، تئودور. (2000م). تاریخ القرآن. نیویورک: دار نشر جورج المز.
-         نیوبی، گوردن دارنل. (1392). دایره المعارف قرآن. تهران: انتشارات حکمت.
-         وایلد، استفان. (1391). دانشنامه قرآن کریم. تهران: انتشارات اطلاعات.
-         یوسف دره حداد. (1982م). نظم القرآن و الکتاب« معجزه القرآن». بیروت: منشورات مکتبه البولسیه.
-      Montgomery Watt, William.(1953). Muhammad at Mecca. Oxford: Clarendon Press
 

  • تاریخ دریافت 24 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 10 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 04 شهریور 1403