نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• رهام شرف ¹
• مرتضی حسین زاده ²

¹ دانشیار فلسفه دانشگاه زنجان

² استادیار فلسفه دانشگاه زنجان

چکیده

این پژوهش به بررسی تطبیقی رویکرد سورن کییرکگور (از سنت مسیحی) و خواجه نصیرالدین طوسی (از سنت اسلامی) نسبت به مسئله کلاسیک رابطه عقل و ایمان می‌پردازد. کییرکگور، با تأکید بر ماهیت پارادوکسیکال و شخصی ایمان و طرح مفاهیمی چون «جهش ایمانی» و «تعلیق امر اخلاقی»، ایمان را در ساحتی فراتر و گاه متعارض با عقل تعریف می‌کند. از دیدگاه او، ایمان حقیقی مستلزم پذیرش پارادوکس (مانند تجسد) و عبور از مرزهای عقلانیت است. در مقابل، خواجه نصیرالدین طوسی با تکیه بر سنت فلسفی-کلامی اسلام، بر سازگاری ذاتی و هماهنگی میان عقل صحیح و نقل صریح (وحی) تأکید می‌ورزد و حقیقت واحد را محصول همکاری این دو منبع معرفتی می‌داند. این مطالعه با روش تحلیلی-تطبیقی نشان می‌دهد که این تفاوت‌های بنیادین ریشه در مبانی الهیاتی (پارادوکس در مسیحیت در مقابل وحدت حقیقت در اسلام)، انسان‌شناسی فلسفی (تأکید بر فردیت و انتخاب در برابر تأکید بر هماهنگی کلی قوا) و نقش اجتماعی دین دارد. همچنین، نقدهایی بر یکسویه‌نگری هر دو رویکرد وارد است؛ از جمله تأثیرپذیری کییرکگور از آموزه‌های خاص مسیحی و غفلت نسبی از وجوه عقلانی ایمان، و امکان تفسیر عقل‌بنیاد طوسی به صورتی که تجربه وجودی و فردی مؤمن را به حاشیه براند. در نتیجه، این پژوهش نشان می‌دهد که دیدگاه‌های این دو متفکر نه تنها نماینده دو سنت بزرگ فکری هستند، بلکه در کنار یکدیگر می‌توانند درکی جامع‌تر و پویاتر از پیچیدگی رابطه دیالکتیکی عقل و ایمان ارائه دهند، امری که برای مواجهه با چالش‌های ایمانی در جهان معاصر ضروری به نظر می‌رسد.

کلیدواژه‌ها

• عقل
• ایمان
• سورن کییرکگور
• خواجه نصیرالدین طوسی
• جهش ایمانی

عنوان مقاله [English]

A Critical Examination of Kierkegaard’s Fideism from the Perspective of Nasir al-Din al-Tusi

نویسندگان [English]

• Raham Sharaf ¹
• Morteza Hoseinzadeh ²

¹ Associate Professor of Philosophy, University of Zanjan

² Assistant Professor of Philosophy, University of Zanjan

چکیده [English]

This research presents a comparative study of Søren Kierkegaard (from the Christian tradition) and Nasir al-Din al-Tusi (from the Islamic tradition) regarding the classical problem of the relationship between reason and faith. Kierkegaard, emphasizing the paradoxical and personal nature of faith and introducing concepts such as the "leap of faith" and the "teleological suspension of the ethical," defines faith as a realm beyond and sometimes in conflict with reason. From his perspective, genuine faith necessitates the acceptance of paradox (e.g., the Incarnation) and a transcendence of the boundaries of rationality. In contrast, Nasir al-Din al-Tusi, relying on the Islamic philosophical-theological tradition, emphasizes the intrinsic compatibility and harmony between sound reason (`aql) and explicit revelation (naql), considering a unified truth as the product of the collaboration between these two epistemological sources.



Using an analytical-comparative method, this study demonstrates that these fundamental differences stem from theological foundations (paradox in Christianity versus the unity of truth in Islam), philosophical anthropology (emphasis on individuality and choice versus emphasis on the harmony of human faculties), and the social role of religion. Furthermore, critiques can be leveled against the one-sidedness of each approach; including Kierkegaard's susceptibility to specific Christian doctrines and a relative neglect of the rational dimensions of faith, and the potential for al-Tusi's reason-based interpretation to marginalize the existential and personal experience of the believer. Consequently, this research argues that the perspectives of these two thinkers not only represent two major intellectual traditions but can also complement each other to provide a more comprehensive and dynamic understanding of the complex dialectical relationship between reason and faith—an understanding crucial for addressing the challenges of faith in the contemporary world

کلیدواژه‌ها [English]

• Reason
• faith
• Sø؛ ren Kierkegaard
• Nasir al-Din al-Tusi
• Leap of Faith