نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• علیرضا رجبی ¹
• محمد جعفری ²

¹ دانشجوی دکتری در رشته فلسفه دین موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره شهر قم

² موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره

چکیده

یکی از مسائل مطرح در حوزة انسان‌شناسی، کیفیت و نحوة وجود نفس است. اندیشمندان اسلامی در این رابطه دو دسته‌اند: برخی از آن‌ها تجرد نفس را برگزیده و از آن دفاع کرده‌اند. برخی هم جسمانی بودن نفس را انتخاب کرده و نهایت تلاش خود برای دفاع از این نظریه را مبذول داشته‌اند. دسته‌ای از متکلمین، اخباری‌ها و اصحاب تفکیک دیدگاه دوم را پذیرفته که برای اثبات این دیدگاه نیز ادله‌ای اقامه کرده‌اند. از جمله قائلین به این نظریه محمدامین استرآبادی و سید نعمت‌الله جزائری در دو نسل از اخباری‌ها بوده که دلایلی نیز بر این نظریه آورده‌اند. نوشتار حاضر با روش تحلیلی- انتقادی در صدد است به ادلة این دو شخصیت بر جسمانیت نفس و نقد و بررسی این ادله بپردازد. نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که دلایل این دو شخصیت صرفاً دلایل نقلی بوده که با استفاده از روایات معصومین (ع) به اثبات جسمانیت نفس پرداخته‌اند. در صورت پذیرش چنین نظریه‌ای، اعتقاد به معاد که متوقف بر جاودانگی انسان می‌باشد، با چالش جدی مواجه شده که چنین اتفاقی منجر به زیر سؤال رفتن عدالت و حکمت خدا می‌شود. تناقض‌گویی و مخالفت با ادلة عقلی و نقلی نیز از دیگر اشکالات این نظریه است. . . . .

کلیدواژه‌ها

• نگرة اخباری
• جسمانیت نفس
• تجرد نفس
• جسم لطیف
• استرآبادی
• جزائری

عنوان مقاله [English]

Criticism and analysis of the proofs of the corporeality of the soul in the thought of Akhbaris

نویسندگان [English]

• Alireza Rajabi ¹
• Mohammad jafari ²

¹ PhD student in the field of Philosophy of Religion at the Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom.

² "Imam Khomeini Educational and Research Institute"

چکیده [English]

یکی از مسائل مطرح در حوزة انسان‌شناسی، کیفیت و نحوة وجود نفس است. اندیشمندان اسلامی در این رابطه دو دسته‌اند: برخی از آن‌ها تجرد نفس را برگزیده و از آن دفاع کرده‌اند. برخی هم جسمانی بودن نفس را انتخاب کرده و نهایت تلاش خود برای دفاع از این نظریه را مبذول داشته‌اند. دسته‌ای از متکلمین، اخباری‌ها و اصحاب تفکیک دیدگاه دوم را پذیرفته که برای اثبات این دیدگاه نیز ادله‌ای اقامه کرده‌اند. از جمله قائلین به این نظریه محمدامین استرآبادی و سید نعمت‌الله جزائری در دو نسل از اخباری‌ها بوده که دلایلی نیز بر این نظریه آورده‌اند. نوشتار حاضر با روش تحلیلی- انتقادی در صدد است به ادلة این دو شخصیت بر جسمانیت نفس و نقد و بررسی این ادله بپردازد. نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که دلایل این دو شخصیت صرفاً دلایل نقلی بوده که با استفاده از روایات معصومین (ع) به اثبات جسمانیت نفس پرداخته‌اند. در صورت پذیرش چنین نظریه‌ای، اعتقاد به معاد که متوقف بر جاودانگی انسان می‌باشد، با چالش جدی مواجه شده که چنین اتفاقی منجر به زیر سؤال رفتن عدالت و حکمت خدا می‌شود. تناقض‌گویی و مخالفت با ادلة عقلی و نقلی نیز از دیگر اشکالات این نظریه است . . . . .

کلیدواژه‌ها [English]

• Akhbari perspective, corporeality of the soul, Immateriality of the soul, Subtle body, Astaraabadi, Jaza'
• eri