دوفصلنامه کلام پژوهی
مقاله پژوهشی
1. ضرورت و الزامات کلام کاربردی با هدف حل مسائل چالشی نسل جدید

اسداله کردفیروزجائی

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.600.1035

چکیده
  کلام کاربردی دانشی نوپا است که در صدد عینیت بخشی و اثربخشی نتایج کلام نظری است. با توجه به ابهاماتی که در ضرورت و الزامات آن وجود دارد، پژوهش در آن دارای اهمیت است.با توجه به تغییر ذائقه فکری فرهنگی نسل جدید، پرسش‌ها و خواسته‌های معرفتی آنان گرایش عینیت‌گرایی و کاربردی به خود گرفت که به ناچار پاسخ‌های متناسب را می‌طلبد و آن هم از ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
2. ارزیابی نظریه انطباق نماد ضد مسیح بر منجی اسلامی با تحلیل محتوای روایات اسلامی و مسیحی

مریم احدیان؛ فتحیه فتاحی زاده

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.957.1103

چکیده
  نظریه انطباق نماد ضد مسیح بر منجی اسلامی با هدف اثبات تعارض بنیادین میان اندیشه‌های آخرالزمانی اسلام و مسیحیت مطرح شده است. با توجه به تأثیر گسترده این نظریه در تقویت اسلام‌هراسی در جوامع غربی، ضرورت نقد و بررسی دقیق آن بیش از پیش احساس می‌شود.در پژوهش حاضر، با استفاده از روش تحلیل محتوا، برخی متون اسلامی و مسیحی مرتبط با موضوع منجی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
3. بررسی تحلیلی تئودیسه عدل الهی سوئین‌برن و نقد آن از منظر کلام فلسفی امامیه

عبدالله حسینی اسکندیان؛ قربانعلی کریم زاده قراملکی؛ عباس عباسزاده

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403، صفحه 67-90

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.715.1065

چکیده
  مسئله شر از مسائل مهم و بنیادین در تاریخ اندیشه است که همواره محل بحث و تأمل از سوی اندیشمندان با رویکردهای مختلف واقع شده است. اهمیت این مسئله به حدی است که از آن به عنوان "پایگاه الحاد" یاد شده و بسیاری از شبهات ملحدین در انکار وجود خدا و اوصاف مطلق او برخاسته از این مسئله است. ریچارد سوئین‌برن یکی از چهره‌های شاخص فلسفه تحلیلی و الهیات ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
4. نقد و بررسی علم ائمه به قرآن در اندیشه ناصر القفاری با تأکید بر منابع فریقین

حسین زارع؛ علی عزیزخانی؛ سعید کاظمی؛ امیر حسین پاشایی

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403، صفحه 91-111

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.937.1099

چکیده
  یکی از کتاب‌هایی که در سال‌های اخیر در نقد عقاید شیعه نگاشته‌ شده، کتاب «اصول مذهب الشیعه الامامیه الاثنی عشریه» نوشته ناصر بن عبدالله بن علی القفاری است که متأثر از دیدگاههای سلفی گری و وهابیت به نگارش در آمده است. در این کتاب باورهای امامیه، از جمله علم امام نسبت به قرآن و فروعات آن چون قیّمیت، انحصار علم به قرآن برای ائمه(ع) ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
5. بازنمایی گفتمان‌ توحید در فیه ما فیه مولانا

نرگس امیری؛ سپیده سپهری؛ مریم محمدی

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403، صفحه 113-138

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.877.1087

چکیده
  مولوی نیز بسان مشایخ بزرگ عرفانی، در آثار خود به تفسیر عرفانی آیات قرآن کریم و احادیث و همچنین تأویل مفاهیم و گفتمان‌های عرفانی- دینی توجه کرده است. او در کتاب «فیه ما فیه» تفاسیر عمیقی که مناسب ذوق و تجربه عرفانی و روحانی خود اوست، از آیات قرآن کریم به دست داده که بی‌نظیر و تازه می‌نماید. هدف از پژوهش کنونی که به روش توصیفی – ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
6. بررسی لوازم هستی آفرینی نظریه صدور ودیدگاه ابداع مستخرج از خطبه‌های معصومین (ع)

یوسف فرشادنیا؛ محمد علی تجری؛ مصطفی ملکشاهی صفت

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403، صفحه 139-160

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.823.1082

چکیده
  همواره چگونگی پیدایش موجودات، نسبت آن‌ها با بارئ تعالی و به تعبیر دیگر تفسیر خلقت از مسائل بنیادین و چالش‌های اندیشۀ بشری بوده است. در فلسفه، نظریه صدور با هدف تبیین چگونگی ایجاد موجودات توسط خداوند طرح‌ریزی شده است. همچنین در گنجینه روایی شیعه ضمن وجود سبک‌های مختلف نقلی نظیر؛ ادعیه، خطبه، مناظره، گزاره‌هایی در تفسیر خلقت و ارائه ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
7. ملاحظاتی نقادانه بر نگاشته‌های پیرامون دلایل عصمت باتوجه به رویکردهای بعضی از متکلمان متقدم و متأخر

علی فقیه

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403، صفحه 161-182

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.781.1076

چکیده
  یکی از مسائل مهم عصمت‌پژوهی، مسأله‌ آسیب‌شناسی مبحث دلایل عصمت است. در این پژوهش، این آسیب‌ها در سه بخش بررسی شده است: 1. برای اعتبارسنجی هر دلیل باید فقط به همان محدوده و گستره‌ای که آن دلیل متکفل اثبات آن گستره است توجه کرد؛ اما گاهی به این نکته توجه نشده است؛ همچنانکه علامه طباطبایی با اقامه دلیل "مهتدین" و دلیل "قطع عذر و اتمام ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
8. باز پژوهی قاعده لطف با تکیه بر پاسخ به شبهات اسباب غیبت در کتاب تئوری امامت در ترازوی نقد

محمد رمضانی؛ وحید فرهادی

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403، صفحه 183-202

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.643.1045

چکیده
  امامت از مهم‌ترین مباحث کلامی است؛ متکلمان شیعه، امامت را استمرار نبوت دانسته و با دلایل مختلف، از جمله قاعده لطف، معتقد به وجوب عقلی و علی الله آن شده‌اند. این دیدگاه، مورد هجمه شبهات قرار گرفته است؛ از جمله آثاری که در این زمینه، به طرح اشکالاتی درباره امامت پرداخته، کتاب «تئوری امامت در ترازوی نقد»، تالیف حجت الله نیکویی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
9. تبیین ماهیت و نقش شیطان در اندیشه فخر رازی با تاکید بر مسئله شر

اکرم صالحی

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403، صفحه 203-228

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.859.1086

چکیده
  از مجموع نظریات فخر رازی پیرامون ماهیت شیطان، دو دیدگاه متمایز مبتنی بر دیدگاه عدم انگاری و دیدگاه وجود انگاری قابل طرح است. ذیل دیدگاه دوم، به عنوان دیدگاه غالب، علی رغم اعتقاد صریح به تجرد شیاطین، قائل به ویژگی‌های جسمانی از نوع لطیف بوده و با اثبات اختیار، این گروه را در زمره مکلفین به شمار آورده‌است. همچنین با تکیه بر مفهوم وصفی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
10. بررسی اندیشه های حدیثی و کلامی شیعه در حوزه حدیثی اهواز در قرون نخستین اسلام

شادی نفیسی؛ احمد سلیمانی

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403، صفحه 229-254

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.1149.1137

چکیده
  پژوهش حاضر به بررسی نقش و جایگاه حوزه حدیثی اهواز در پنج قرن نخست اسلام و اندیشه‌های حدیثی و کلامی این حوزه حدیثی پرداخته است. با توجه به موقعیت جغرافیایی و راهبردی اهواز در جنوب غرب ایران و مجاورت با حوزه‌های علمی عراق خصوصاً کوفه، این منطقه به یکی از کانون‌های مهم انتقال و گسترش علوم حدیثی و معارف اسلامی تبدیل شد. از جمله مسائل اصلی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
11. تبیین مصادیق و آثار عهد و میثاق الهی با پیروان ادیان از دیدگاه مفسران فریقین (با تاکید بر تفاسیر: مجمع البیان، المیزان، مفاتیح الغیب و الکشاف)

فاطمه ساعدی؛ سیده فاطمه هاشمی؛ امیر توحیدی

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403، صفحه 255-281

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.1123.1133

چکیده
  مقاله حاضر با هدف تبیین مصادیق عهد و میثاق الهی با پیروان ادیان آسمانی و آثار مترتب بر آن در جهت شناخت مبنایی از مسئولیت پذیری اجتماعی و جهت دادن صحیح اعتقادات پیروان ادیان آسمانی در این زمینه تدوین شده است. روش تحقیق حاضر، توصیفی- تحلیلی با بهره گیری از آراء مفسران فریقین (باتاکید بر آراء تفسیری: شیخ طبرسی، علامه طباطبایی، فخررازی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی
12. تبیین نظریه صدر المتالیهن در مواجهه با آموزه رجعت

بهمن زمانیان

دوره 3، شماره 6 ، بهمن 1403، صفحه 283-304

http://dx.doi.org/10.22034/kalam.2025.1152.1139

چکیده
  موضوع تحقیق پیش رو با عنوان تبیین نظریه ملاصدرا در مواجهه با رجعت و با هدف روشن سازی این مسأله شکل گرفته است که ملاصدرا چه تبیینی از رجعت دارد و چگونه آن را حل می کند؟ روش جمع آوری اطلاعات، کتابخانه ای و روش پردازش مطالب و اطلاعات، توصیفی، تحلیلی بوده ما را در یافتن جواب به پرسش مذکور یاری کرده به این نتیجه رسیده ایم که ملاصدرا در مواجهه ...  بیشتر